Hebben andere vaders ook last van de “onleesbare” schoolboeken van hun kinderen?

Gerdineke van Silfhout fun to read, proefschriftAls trotse vader is het onvermijdelijk dat je zo nu en dan je zoon of dochter bij het huiswerk moet en wil helpen. Ik weet niet hoe andere vaders dat ondergaat maar ik erger mij dan bijna steeds aan de rommelige en overdadig geïllustreerde lay-out van de pagina’s van de schoolboeken. Ik kan er niet goed aan wennen en heb moeite mij te concentreren en in zo’n leer-omgeving iets uit te leggen aan mijn kinderen.

Zo geef ik mijn zoon, die nog op de basis school zit, vaak wiskunde les. Ik gebruik van vrienden de boeken die hun kinderen in de eerste klas van de HAVO hebben gehad en, hoewel altijd een kei in wiskunde, ik kan er geen touw aan vastknopen. Ik verlang dan, maar tweedehands moeilijk te krijgen, naar de algebra boeken die ik in de eerste klas van de HBS zelf heb gehad, om structuur te brengen in onderwijs van de dwingende opbouw van wiskunde, wat overigens inherent is aan toevallig dat vak. De moderne methoden doen maar wat naar mijn gevoel.

Ik heb mijn weerstand tegen moderne schoolboeken zelf maar dapper afgedaan met de gedachte dat het nu eenmaal andere tijden zijn, waarin mijn kinderen opgroeien met een overdosis aan (bewegend) beeld en vele indrukken gelijktijdig moeten kunnen verwerken. Het zal dus wel beter zijn dan de saaie boeken van mijn HBS, en ik voel mij heel oud!

voorbeeld opmaak schoolboek5  Getal en ruimte positieve getallen     

Bij toeval kwam ik een artikel “Niet leuker, wel makkelijker!” op kennislink.nl tegen, en wat blijkt? Die prachtig en leuk opgemaakte schoolboeken zijn voor leerlingen heel verwarrend en maken het leren van de stof er niet gemakkelijker op. Leerlingen hebben behoefte aan structuur in de lay-out en geen afleidende elementen zoals schemas, tekeningen, blokjes e.d.. Dit is onderzocht door Gerdineke van Selfhout en gepubliceerd in een promotie onderzoek aan de Universiteit van Utrecht met als (Nederlandse) titel: Leuk om te lezen of makkelijk te begrijpen? Een oogbewegings- en begripsonderzoek naar effectieve tekstkenmerken in schoolboeken”.

De aanbevelingen aan schoolboekenschrijvers zijn helder en gebaseerd op de uitkomsten van het onderzoek:

  • Zorg voor een expliciete tekststructuur met verbindingswoorden (= dus, toen, maar, zoals, omdat, en): 

    • Leerlingen kijken vaker even kort terug;
    • Leerlingen verwerken de informatie erna sneller;
    • Leerlingen scoren hoger op begripsvragen
  • Presenteer de tekst in een doorlopende lay-out: 

    • Leerlingen verwerken de informatie die volgt sneller;
    • Leerlingen begrijpen teksten met een gefragmenteerde lay-out niet beter
  • Bied alleen de leerstof aan en laat afleidende details en verhalende elementen achterwege: 

    • Leerlingen integreren de informatie beter met informatie in eerdere zinnen, omdat ze er vaker kort naar terugkijken;
    • Leerlingen scoren hoger op begripsvragen;
    • Leerlingen waarderen historische en fictieve verhalen niet hoger dan teksten met alleen de leerstof en ze ervaren historische verhalen zelfs als moeilijker
  • Differentieer qua lay-out, structuur en stijl niet zomaar op basis van onderwijsniveau:

    • De effecten zijn voor alle leerlingen hetzelfde, ongeacht leerweg of onderwijsniveau, leesvaardigheid en voorkennis
  • Blijf leerlingen onderwijzen in vaardigheden en strategieën: 

    • De oogbewegingsresultaten laten zien dat leesvaardigheid grote impact heeft op het leesproces en tekstbegrip.

    Eerder was in onderzoek al vastgesteld dat “eenvoudige teksten” (Jip-en-Janneke-taal) niet leiden tot beter begrip van teksten op het VMBO. Onderschat dus die leerlingen gewoon niet wat betreft begrijpelijk lezen.

    Ik denk dat met dit onderzoek in de hand we een hele generatie schoolboeken door de papiervernietiger moeten halen en de vrolijke vormgevers van schoolboeken terug naar de schoolbanken moeten sturen! Het leven van trotse vaders die hun kinderen helpen met het huiswerk zal er een stuk effectiever op worden, schat ik zo in.

    Overigens denk ik dat de uitkomsten van dit onderzoek ook geldig zijn voor de elektronische versies van het schoolboek: Apps en e-Books.

    voorbeeld opmaak schoolboek2 voorbeeld opmaak schoolboek3

Dick Ahles (90 Posts)

Mijn moeder noemt mij Dirk (officiële naam) maar voor de rest ben ik bekend onder Dick. Geboren in 1951 en Trotse Vader van vijf kinderen. Van twee oudere dochters Mira en Rachel heb ik al vier kleindochters. Thuis in Hilversum, getrouwd met de liefste en vader van een tweeling (jongen en meisje) van 10 en een zoon van bijna 13. Ik houd dus van kinderen en heb met hen nu al heel veel meegemaakt. Leuk dus om met deze lange ervaring op TrotseMoeders.nl en TrotseVaders.nl te bloggen.


Lego Ninjago Nindroids; LEGO game voor Nintendo 3DS
Vernieuwd Ridderthema van Playmobil
Share